سبد خرید

جستجو

نظر متخصصان

مجله کودکانه، هم‌بازی هوشمند کودک؛ از سرگرمی تا صمیمیت

مجله‌های کودکانه اگر به‌ درستی طراحی و اجرا شوند، نه‌تنها اطلاعات و سرگرمی ارائه می‌دهند، بلکه نقش یک هم‌بازی و دوست گفتگوگر را برای کودک ایفا کرده و نوآموز در هر شماره منتظر دیدار دوباره این دوست است.

مرجان رضایی کارشناس آموزش و پژوهش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان تهران درباره قدرت تأثیرگذاری مجلات کودک بر دنیای ذهنی و عاطفی کودکان گفت: “مجلات کودک معمولاً با لحن صمیمی و زبان ساده‌ای نوشته می‌شوند که احساس نزدیکی ایجاد می‌کند. کودک در سنین پیش‌دبستانی و دبستانی به‌شدت کنجکاو است و مجلات خوب، دنیایی از پاسخ‌ها و همین‌طور پرسش‌ها را برای او فراهم می‌کنند.”

او که از ۱۸ سال تجربه مربیگری در مراکز کانون نیز برخوردار است در ادامه بیان کرد: “مجله‌هایی که شامل فعالیت، بازی، نقاشی یا داستان‌های تعاملی هستند، به کودک احساس هم‌بازی‌بودن می‌دهند. برخی مجلات مانند نشریه پاپالو که شخصیت ثابت دارند و در هر شماره با کودک گفت‌وگو می‌کنند، می‌توانند واقعاً نقش یک دوست همیشگی را برای کودک بازی کنند.”

رضایی که از جمله برگزیدگان بخش بین‌المللی جشنواره قصه‌گویی نیز هست با اشاره به تجربه‌های موفق مربیان در استفاده از مجلات گفت: “وقتی کودک هر ماه با یک شخصیت خیالی در مجله روبه‌رو می‌شود که با او حرف می‌زند، از او سؤال می‌پرسد و ماجراهایش را تعریف می‌کند، حس تداوم و رابطه‌ شخصی در ذهن او شکل می‌گیرد. در واقع کودک احساس می‌کند که در یک گفت‌وگوی دوطرفه قرار گرفته است.”

او تأکید کرد که نقش مربیان و والدین در این زمینه بسیار مهم است و در همین رابطه افزود: “اگر والدین مجله را فقط وسیله‌ای برای مشغول‌کردن کودک ببینند، فرصت ارتباط عاطفی از بین می‌رود. اما اگر با کودک درباره محتوای مجله صحبت کنند، بازی‌ها را با او انجام دهند و او را به نقاشی یا پاسخ‌دادن به سؤال‌های مجله تشویق کنند، آن وقت مجله نه‌تنها یک منبع آموزشی بلکه یک دوست واقعی خواهد بود.”

“پاپالو”؛ بستری امن و آموزنده برای ارتباط خانواده‌ها با ادبیات کودک

مجله “پاپالو” با ارائه فایل‌های صوتی داستان و شعر کودکانه، بستری مطمئن برای مشارکت خانواده‌ها در فرآیند یادگیری و رشد فرزندان‌شان فراهم کرده است. این تجربه مشترک شنیداری به گفت‌وگوی خانوادگی، آموزش ارزش‌های اخلاقی و تقویت پیوندهای عاطفی منجر شده است.

دکتر اصغر شمسی‌پور، روان‌درمانگر حوزه کودک، در این‌باره می‌گوید: «یکی از جذاب‌ترین آثار پاپالو، امکان شنیدن هم‌زمان داستان توسط کودک و والدین است. این فرآیند، نقطه شروعی برای گفتگو درباره موضوعات مهم زندگی است؛ از مهربانی و صداقت گرفته تا شجاعت و نوع‌دوستی.»

به گفته وی، والدین از این تجربه استقبال زیادی کرده‌اند. «بسیاری از خانواده‌ها گزارش داده‌اند که شنیدن مشترک داستان‌ها، بهانه‌ای برای گفت‌وگوهای سازنده در فضای خانه شده است. کودکان با الهام از داستان‌ها، درباره رفتارهای درست و نادرست پرسش می‌کنند و والدین نیز به زبان ساده به این مفاهیم پاسخ می‌دهند. در شرایطی که فضای مجازی پر از محتوای غیرایمن و نامناسب برای کودکان است، فایل‌های صوتی پاپالو به‌عنوان گزینه‌ای مطمئن و کنترل‌شده معرفی می‌شوند. به‌ویژه در مناطق محروم که دسترسی به منابع فرهنگی و ادبی محدود است، این ابزار می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سطح سواد فرهنگی ایفا کند.»

شمسی‌پور در پایان گفت: «پاپالو تنها یک مجله نیست، بلکه پلی میان دنیای کودکانه و دنیای بزرگ‌ترهاست. این پروژه به خانواده‌ها این فرصت را داده تا آموزش را به امری صمیمی، سرگرم‌کننده و مفید تبدیل کنند. بدون شک، در دنیای امروز که ارتباط میان اعضای خانواده در حال فرسایش است، چنین طرح‌هایی می‌توانند تحولی ماندگار ایجاد کنند.»

مطالعه مجله در پیش‌دبستانی، پایه‌های موفقیت تحصیلی را تقویت می‌کند

کودکانی که به صورت منظم با مجلات کار کرده و در ارتباط هستند، نه تنها در مهارت‌های زبانی پیشرفت چشمگیری نشان می‌دهند، بلکه برای ورود به مدرسه آمادگی بهتری دارند.

معصومه توکلی مروج کتاب و مطالعه در حوزه کودک و نوجوان معتقد است: “کودکانی که در دوره پیش‌دبستانی روزانه حداقل ۱۰ دقیقه با مجلات کودک همچون فصلنامه پاپالو کار کرده‌اند، در سال اول دبستان تا ۴۰ درصد سریع‌تر از همسالان خود مهارت خواندن را کسب می‌کنند.
مجلات کودک به دلیل تنوع محتوایی که دارند، همزمان چندین منطقه مغزی را فعال می‌کنند. داستان‌ها نیمکره چپ، تصاویر نیمکره راست و بازی‌ها مهارت‌های حرکتی را تقویت می‌کنند.”

معصومه توکلی که کارشناسی جامعه شناسی و ارشد فلسفه تعلیم و تربیت دارد در ادامه تأکید کرد: “برخلاف کتاب‌های معمولی که معمولاً بر یک موضوع خاص تمرکز دارند، مجلات با ارائه ترکیبی از شعر، داستان، بازی و فعالیت‌های عملی، تجربه‌ای چندحسی برای کودکان خلق می‌کنند. این ویژگی باعث می‌شود یادگیری عمیق‌تر و ماندگارتر شود. جالب است بدانیم کودکانی که به صورت منظم از مجلات استفاده می‌کنند، در سن ۶ سالگی به طور متوسط دو هزار کلمه بیشتر از همسالان خود می‌دانند. این اختلاف معادل دانستن دو سوم واژگان لازم برای صحبت کردن روان است.  نکته جالب دیگر اینکه این کودکان در مهارت‌های اجتماعی نیز عملکرد بهتری نشان می‌دهند. پژوهشگران معتقدند داستان‌های تعاملی مجلات به کودکان کمک می‌کند بهتر بتوانند خود را جای دیگران بگذارند و احساسات آن‌ها را درک کنند.”

پاپالو، فایل‌های صوتی و توانایی به خاطر سپردن و بازگو کردن

کارشناسان آموزشی و روانشناسان کودک تأکید می‌کنند که استفاده از فایل‌های صوتی شعر و قصه در مجلات تخصصی کودک مانند “پاپالو” می‌تواند تحولی اساسی در تقویت مهارت‌های شناختی، زبانی و عاطفی کودکان پیش‌دبستانی ایجاد کند. این روش یادگیری چندحسی، امروزه به عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای آماده‌سازی نوآموزان برای ورود به دبستان شناخته می‌شود.

رویا فرهادصفت، روانشناس کودک و مربی با سابقه آموزشی، در گفت‌وگویی با سایت مرکز تربیت و یادگیری کودک به بررسی تأثیرات عمیق فایل‌های صوتی شعر و قصه در مجلات کودک پرداخت. به گفته این مربی و معلم باتجربه، ویژگی منحصربه‌فرد مجله “پاپالو” در ارائه محتوای صوتی همراه با متن و تصویر، آن را به ابزاری استثنایی برای رشد همه‌جانبه کودکان تبدیل کرده است.

فرهادصفت شش مزیت کلیدی این روش آموزشی را اینگونه برشمرد:
۱. تقویت مهارت شنیداری و تمرکز
“گوش دادن فعال به داستان‌ها و شعرها، پایه‌ای اساسی برای یادگیری زبان و دنبال کردن دستورالعمل‌های آموزشی در کلاس درس است. کودکانی که این مهارت را پرورش داده‌اند، در درک مفاهیم درسی موفق‌تر عمل می‌کنند.”
۲. بهبود درک مطلب و داستان‌پردازی:
“وقتی کودک بارها به یک داستان گوش می‌دهد، به تدریج توانایی درک پیرنگ داستان، ترتیب وقایع و روابط علت و معلولی را کسب می‌کند. این مهارت برای موفقیت در تمام دروس، به ویژه ادبیات و علوم حیاتی است.”
۳. آموزش تلفظ صحیح و آهنگ زبان:
“در محیط‌های دوزبانه یا خانواده‌هایی که لهجه محلی دارند، شنیدن تلفظ استاندارد از طریق فایل‌های صوتی می‌تواند به شکل‌گیری صحیح مهارت‌های زبانی کمک شایانی کند.”
۴. تقویت حافظه شنیداری و توانایی بازگویی:
“کودکانی که به طور منظم به محتوای صوتی گوش می‌دهند، به مرور توانایی به خاطر سپردن و بازگو کردن داستان‌ها را پیدا می‌کنند. این مهارت پایه‌ای برای یادگیری املا و بیان شفاهی است.”
۵. افزایش انگیزه و مشارکت در یادگیری:
“فایل‌های صوتی با ایجاد جذابیت و تنوع، یادگیری را به تجربه‌ای لذت‌بخش تبدیل می‌کنند. کودکانی که با شوق و اشتیاق یاد می‌گیرند، مطالب را عمیق‌تر و ماندگارتر فرا می‌گیرند.”
۶. پاسخگویی به سبک‌های مختلف یادگیری:
“هر کودک سبک یادگیری منحصر به فردی دارد. فایل‌های صوتی به ویژه برای کودکانی که یادگیرندگان شنیداری هستند، امکان یادگیری مؤثرتر را فراهم می‌آورد.”

این روانشناس و معلم پایه اول دبستان فرزانه در همدان همچنین به مزایای ویژه این روش برای کودکان با نیازهای خاص اشاره کرد و افزود: “برای کودکانی که تأخیر زبانی دارند یا در محیط‌های دوزبانه بزرگ می‌شوند، شنیدن مکرر شعرها و قصه‌های استاندارد می‌تواند به عنوان یک جلسه گفتاردرمانی غیرمستقیم عمل کند.”

فرهادصفت در پایان تأکید کرد: “امروزه ثابت شده است کودکانی که به طور منظم با محتوای صوتی آموزشی تعامل دارند، نه تنها در مهارت‌های زبانی، بلکه در درک مفاهیم ریاضی و علوم نیز عملکرد بهتری نشان می‌دهند، چرا که پایه‌های شنیداری و تمرکزی قوی‌تری دارند.”

یادگیری از طریق رسانه‌های چاپی برای خردسالان مؤثرتر است

مربیان و کارشناسان آموزشی تأکید می‌کنند مجلات تخصصی کودکان نه‌تنها ابزاری جذاب برای یادگیری هستند، بلکه می‌توانند پایه‌های کتابخوانی را از سنین پایین در کودکان نهادینه کنند. اما والدین و مربیان باید بدانند که چه ویژگی‌هایی، مجلات کودکانه را به رسانه‌ای منحصربه‌فرد تبدیل می‌کند.

فریده گل‌حسنی مدیر کتابخانه عمومی ادیب بجنوردی در روستای گریوان شهرستان بجنورد استان خراسان شمالی در باره اهمیت مجلات تخصصی ویژه نوآموزان ۴ تا ۶ ساله می‌گوید: “مجلات کودک همچون فصلنامه پاپالو به‌دلیل تنوع محتوایی، طراحی جذاب و به‌روز بودن، ابزار آموزشی بی‌نظیری هستند. درحالی که کتاب‌ها معمولاً حول یک موضوع واحد می‌چرخند، مجلات می‌توانند در یک شماره ترکیبی از داستان، شعر، کاردستی، بازی و آموزش را ارائه دهند.”

او که کارشناسی نرم‌افزار کامپیوتر دارد اما به دلیل علاقه به حوزه کتاب و مطالعه مسئولیت یک کتابخانه روستایی را بر عهده گرفته است افزود: “این تنوع محتوایی باعث می‌شود کودکان با سلیقه‌های مختلف، محتوای مورد علاقه خود را در نشریه پیدا کنند. تصاویر رنگارنگ و صفحه‌آرایی خلاقانه مجلات، جذابیت بصری فوق‌العاده‌ای ایجاد می‌کند که برای گروه سنی خردسال بسیار مهم است. نکته کلیدی دیگر، دوره‌ای بودن انتشار مجلات است که حس انتظار و شوق را در کودکان ایجاد می‌کند و آن‌ها را به خوانندگان مشتاق تبدیل می‌کند.”

به گفته این کارشناس، یکی از مزایای کلیدی مجلات، قابلیت تعاملی بودن آن‌هاست: “بسیاری از مجلات کودک فعالیت‌های مشارکتی مانند کاردستی، نقاشی و معما دارند که هم مهارت‌های حرکتی ظریف کودکان را تقویت می‌کنند و هم فرصتی برای تعامل بیشتر والدین و کودکان ایجاد می‌کنند. این ویژگی‌ها مجلات را به ابزاری همه‌جانبه برای رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی کودکان تبدیل می‌کند.”

این مربی با اشاره به تأثیر بلندمدت این رسانه بر رشد کودکان گفت: “کودکانی که از سنین پایین با مجلات باکیفیت آشنا می‌شوند، نه‌تنها مهارت‌های زبانی و شناختی بهتری پیدا می‌کنند، بلکه به‌طور طبیعی به مطالعه علاقه‌مند می‌شوند. این علاقه می‌تواند در سال‌های بعدی تحصیل آن‌ها را به خوانندگانی حرفه‌ای تبدیل کند.”

گل‌حسنی با ابراز نگرانی از کاهش توجه به مجلات کاغذی در عصر دیجیتال هشدار داد: “متأسفانه امروزه بسیاری از والدین و کودکان در دام گوشی‌های هوشمند افتاده‌اند. این درحالی است که مطالعات نشان می‌دهد یادگیری از طریق رسانه‌های چاپی برای خردسالان مؤثرتر است و به رشد شناختی آن‌ها کمک بیشتری می‌کند. مجلات کودک با طراحی خاص خود می‌توانند جایگزین مناسبی برای محتوای دیجیتال باشند.”

فصلنامه پاپالو؛ مدرسه کوچک اخلاق برای کودکان پیش‌دبستانی!

یک مجله کودکانه مانند پاپالو می‌تواند مهربانی، صداقت و مسئولیت‌پذیری را بدون نصیحت و شعار به کودکان بیاموزد. مفاهیم اخلاقی باید از طریق داستان‌های جذاب، شخصیت‌های دوست‌داشتنی، بازی‌های تعاملی و شعرهای ساده به کودکان منتقل شود.

الناز بابایی آموزگار دوره ابتدایی مدارس تبریز که علاقمند به حوزه پیش‌دبستانی نیز هست در گفت‌وگویی با سایت تربیت و یادگیری کودک گفت: “کودکان در این سن، مفاهیم انتزاعی را به‌سختی درک می‌کنند، اما از طریق قصه‌گویی غیرمستقیم، بازی و مشارکت عملی، می‌توانند این ارزش‌ها را درونی کنند.”

وی معتقد است: “۶ روش مؤثر آموزش مفاهیم اخلاقی از طریق مجله‌های کودکانه همچون فصلنامه پاپالو می‌تواند بدین ترتیب باشد:

۱. داستان‌های غیرمستقیم با پیام اخلاقی

– به‌جای گفتن «مهربان باش»، داستان یک بچه‌گربه که اسباب‌بازی‌اش را با دوستش تقسیم می‌کند، الگوی عملی مهربانی را نشان می‌دهد.

۲. شخصیت‌های ثابت و همذات‌پندار

– شخصیت‌هایی مثل «نوشینِ نگران» یا «پندارِ راستگو» که در هر شماره با چالش‌های اخلاقی روبه‌رو می‌شوند و کودک را به فکر وامی‌دارند.

۳. بازی‌های تصمیم‌گیری اخلاقی

– صفحه‌ای با سؤال: «اگر دوستت ناراحت باشد، چه کار می‌کنی؟» گفت‌وگوی والد-کودک را تقویت می‌کند.

۴. شعر و ترانه‌های اخلاق‌محور

– اشعار ساده درباره کمک به دیگران یا مراقبت از طبیعت، در حافظه کودک ثبت می‌شود.

۵. فعالیت‌های عملی کوچک

– چالش‌هایی مثل «سه کار مهربانانه این هفته» که کودک را به عمل تشویق می‌کند.

۶. نقش والدین در تعمیق یادگیری

– همراهی والدین در خواندن مجله و تحسین رفتارهای اخلاقی کودک، تأثیر آموزش را چندبرابر می‌کند.

وی در پایان یادآور شد: “مجله، یک بازیگر کلیدی در تربیت اخلاقی نوآموزان است. پاپالو و مجلات مشابه می‌توانند با ترکیب خلاقیت، بازی و مشارکت خانواده، فضایی امن و جذاب برای پرورش نسلی مهربان، صادق و مسئولیت‌پذیر فراهم کنند. آموزش نکات تربیتی و اخلاقی به کودکان، نیازمند ابزارهایی است که با زبان خودشان سخن بگویند. لذا من معتقدم پاپالو نه‌فقط یک مجله، بلکه یک “همراه تربیتی” هوشمند برای والدین و مربیان است.”